Engels landschapspark

 

De bomen in het park

De bomen in het park

Uit alle windstreken werden schitterende bomen aangevoerd: sequoiadendrons uit Californië, magnolia’s en tulpenbomen, Italiaanse populieren, lariksen, treurbeuken, bijzondere sparren en dennenbomen, zoals de Nordmann-spar, treurbeuken, paardenkastanjes, een zelkova enz. Nu, ruim 160 jaar later, vormen deze majesteitelijke bomen een schitterende verzameling.

Herdenkingsbomen

Herdenkingsbomen

Voor veel mensen is Vaeshartelt een bijzondere plek, waaraan bijzondere herinneringen zijn verbonden. Op een aantal plaatsen zijn deze herinneringen vastgelegd: in bomen die zijn geplant en parkbankjes die zijn geplaatst om dierbaren te gedenken. Ook worden er af en toe bomen geplant om een verjaardag of jubileum van een tastbaar symbool te voorzien.

Herdenkingsbomen

Limburgse Bellefleur   
geplant door gouverneur Theo Bovens in de Tuinen van Vaeshartelt
geplant door Harry Fekkers
Eik (quercus robur)             
geplant door Henk Breuer bij het Pomphuisje
Esdoorn (acer)    
geplant door Frank Wormer voor de boerderij/witte schuur    
Walnoot (juglans regia)    
geplant door Harry Fekkers en Jac Laumans bij de witte schuur
Zelkova serrata    
geplant bij de twee sequoia’s in het park door Henk Breuer en Erna Stevens
Moerascypressen (taxodium distichum)    
geplant door het bestuur van Stichting Driekant in de Noord-Oost hoek van het park
Oosterse Plataan (platanus orientalis ‘Minaret’)    
geplant in de schapenweide van het park het door Alex Laeven
Honingboom (sophora japonica)    
geplant bij de Grote Brug voor Marie-José Odekerken en Annemarie Aussems
Amerikaanse eik (quercus rubra)    
geplant door James en Betsy Vardaman van Baylor University in het park bij de Nordmann Spar
Scharlaken Rode Amerikaanse eik (quercus coccinea splendens)    
geplant aan de westzijde van het park door Jeroen van Zoeren
 

Herdenkingsbomen voor overleden dierbaren

Drie Thuja’s occidentalis (levensboom)   
geplant ter nagedachtenis van Gertie Hassink, Hermien Keiren en Lies Thijssen aan de westzijde van het park
Katsuraboom (cercidiphyllum japonicum) ook wel hartjesboom
geplant ter nagedachtenis van Jan Urlings bij de kleine brug
Liquidambar styraciflua
geplant ter nagedachtenis van Richard Damoiseaux aan de schapenweide in het park
Osagedoorn (maclura pomifera)
geplant ter nagedachtenis van Ine Crutzen aan de vijver in de Noord-Oost hoek van het park
Lijsterbes (sorbus)
geplant ter nagedachtenis van Piet Scaf aan de vijver in de Noord-Oost hoek van het park
Zelkova serrata
geplant ter nagedachtenis van Bert Geijselaars bij de twee sequoia’s in het park
Judasboom (cerris siliquastrum)
geplant ter nagedachtenis van Henk Breuer, tussen de magnolis en de rode beuk in het park

 

Follies

Follies

Regout liet zijn landgoederen tot één geheel verbinden door bomenlanen, waterpartijen, wandelpaden, bossen, boomgaarden, weilanden en tuinen. De tuinen waren voor het publiek opengesteld. ’s Winters kon men schaatsen op de grote vijver.

Verder voegde Regout een aantal fantastische bouwsels, fonteinen, beelden en versieringen toe. Alle zijn ze te vinden op de prenten in het Album. Bijvoorbeeld zijn badhuis annex bibliotheek met zijn zeven waterspuwende leeuwen en het Monument voor den Koning. Maar vooral de vele fonteinen en watervallen die ‘vanaf 6 uur ’s ochtends tot ’s avonds het park een zekere levendigheid en vrolijkheid verlenen’. In 1862 werd de stoommachine in gebruik genomen, die zorgde voor de watercirculatie van cascade en fonteinen

Bruggen

Bruggen

In de glorietijd van Vaeshartelt waren er een ‘grote’ en een ‘kleine’ brug om aan de overzijde van de vijver te geraken. Ook is er een brug geweest van het park naar de centrale as van het Sterrenbosch. Al die bruggen zijn in de loop van de tijd verdwenen. Intussen zijn er zes bruggen gerealiseerd, die een rondwandeling over de Buitenplaats mogelijk maken. In 2005 zijn de grote en de kleine brug hersteld dan wel teruggebracht.

De kleine brug aan het einde van de vijver, bij de ijskelder met theekoepel en het Sterrenbosch, is ontworpen door Jørn Copijn. Het is een ‘brug van toen’, die past in de romantische omgeving ter plekke, waar de kademuren uit Gindra’s ontwerp zijn gerestaureerd incl. een waterval daar, waar de vijver uitstroomt in de Geley. De sterren in de brug verwijzen naar het Sterrenbosch.

De grote brug in het midden van de vijver, die ligt in het verlengde van het middenpad door de het grote gazon, is ontworpen door Bureau Greisch uit Luik: vermaard ontwerper van bruggen, o.a. ook van de ‘Hoeg Brök’ in Maastricht. Je kunt er over lopen, maar ook erop hangen, zitten, pootje baden. Deze brug geeft toegang tot de nieuw aangelegde Tuinen. Naast de brug zijn nog de pijlers zichtbaar van de voormalige grote boogbrug.
Toen de parkeerplaats is aangelegd zijn in het daarachter gelegen gebied twee oversteken gerealiseerd, ook naar een ontwerp van Bureau Greisch.

In 2014 is het Sterrenbosch open gelegd en zijn er twee bruggen gerealiseerd om de toegankelijkheid te bevorderen. De Leonardo da Vinci-brug vanuit het park naar de centrale as van het bos, en de Harry Fekkers-brug, een Romeinse brug, die de Tuinen aan de westkant met het bos verbindt. Deze bruggen zijn ontworpen door Harry Fekkers naar historische voorbeelden uit de tijd van de Romeinen en van de grote Leonardo da Vinci: de laatste is een zelfdragende constructie. Deze bruggen zijn in september 2014 gerealiseerd dank zij de vrijwillige inzet van enkele tientallen medewerkers van ‘Jong Dura Vermeer’ in het kader van hun jaarlijkse samenkomst.

Parkelementen

Parkelementen

In het ontwerp van Gindra zijn een aantal parkelementen opgenomen. Daar zijn er door Petrus Regout talloze aan toegevoegd. De prenten uit het Album getuigen er in alle uitbundigheid van. Een aantal van de toevoegingen zijn door Regouts nazaten verwijderd. Andere zijn in de loop van de tijd in verval geraakt of van het landgoed geroofd. Er zijn nog een aantal getuigenissen van overgebleven.

Steen Koning Willem II

Steen Koning Willem II

Bij de entree van Kasteel Vaeshartelt ligt een grote steen. Het is het enige overgebleven gedeelte van het ‘Monument voor den Koning’, dat Regout ter herinnering aan Koning Willem II in de Bloemenheuf liet oprichten. Bijzonder aan de steen is het deels verdwenen opschrift. Regout vermeldt daarin, dat hij voor de aankoop van Vaeshartelt voor zichzelf een hogere prijs heeft betaald, dan tien jaar daarvoor, toen hij het landgoed aankocht voor de Koning. Kennelijk wilde hij geruchten de kop indrukken, dat hij Vaeshartelt op een koopje had aangeschaft. Regouts nazaten hebben dit gênante deel van de tekst uitgevaagd. Dank zij het Album is die voor het nageslacht bewaard gebleven.

Petrus Regout displays

Petrus Regout displays

In het kader van het Petrus Regout-jaar zijn in 2006 enkele bijzondere uitgaven verzorgd: een facsimile-uitgave van het befaamde Album, en een publicatie ‘Petrus Regout, Voor vrienden, vreemden en verwanten’, van de hand van Loek Kreukels en Jac van den Boogard. Hierin worden de prenten uit het Album beschreven en afgebeeld. Ook in 2006 zijn in het park van Vaeshartelt een aantal displays geplaatst met daarop prenten uit het Album. Deze displays zijn zo geplaatst dat de kijker de vergelijking kan maken tussen de toenmalige en de huidige toestand.

Parkafscheiding

Parkafscheiding

Regout liet vóór de vijver, langs de Weert, een monumentale parkafscheiding plaatsen. Daarvan resten de natuurstenen palen, waarvan er enkele de initialen en het familiewapen van Petrus Regout dragen. Deze afscheiding zal in de komende jaren worden gerestaureerd.

Prieeltjes

Prieeltjes

De prenten laten zien, dat er op verschillende plaatsen prieeltjes hebben gestaan. Bijvoorbeeld op de verhoging, die meteen rechts van de entree, tegenover de portierswoning, te vinden is. Vanaf die plaats is er een fraaie diagonale zichtlijn over het park.
 
Een ander prieeltje was er links voor de ingangspoort van het kasteel.

Ijskelder en theekoepel

Ijskelder en theekoepel

Aan het einde van de vijver, waar het park grenst aan het Sterrenbosch, is in een daar aangebrachte heuvel een ijskelder gebouwd. Wanneer de vijvers in de winter bevroren waren, werden grote ijsblokken gezaagd en in de kelder bewaard. Op die manier had men tot diep in de zomer een uitstekend gekoelde ruimte om bederfelijke waar te conserveren. Ook gebruikte men de ijsblokken in het kasteel als koeling. De ijskelder is gerestaureerd in 2001, met steun van de Provincie Limburg en het IKL. Zij doet nu dienst als winterverblijf voor padden en vleermuizen.

Bovenop de ijskelder was een theekoepel gesitueerd. Deze was ingestort. Op de plattegrond daarvan is, naar een ontwerp van Jos Hamers van HVNArchitecten, een uit Cortenstaal opgetrokken moderne theekoepel geplaatst. Van hieruit heeft men een schitterend zicht over de vijvers in de richting van het Paleisje. De theekoepel wordt ook gebruikt als trouwlocatie.

Landschapsarchitecten

Landschapsarchitecten

J. Gindra was afkomstig uit Tilleur bij Luik en bij de aristocratie in Luik en Maastricht bekend als tuinarchitect. Regout huurde hem in voor het ontwerp van zijn Engelse landschapstuin. Zijn originele plan uit 1853 is verloren gegaan, maar de contouren en het ruimtelijke concept zijn inclusief de zichtlijnen tot op heden onaangetast gebleven.

Sinds 1995 treedt Jørn Copijn in Gindra’s voetsporen. Copijn stamt uit een familie van boomchirurgen en landschapsarchitecten. Hij is verantwoordelijk voor de reconstructie van het park naar Gindra’s ontwerp. Samen met zijn vrouw Lia heeft hij ook de boerderijtuin uit 1998 en de Geheime Tuin uit 2005 ontworpen. In 2012 heeft Jørn Copijn getekend voor het ontwerp van de Tuinen van Vaeshartelt (in de Bloemenheuf) en in 2014/15 is hij betrokken bij de reconstructie van het Sterrenbos.

De parkeerplaats is in 2008/9 opnieuw aangelegd naar een ontwerp van Caspar Slijpen.

Schrijf u in voor de nieuwsbrief